हरितालिका तीज: पौराणिक मान्यता र यसको नामाकरणको रहस्य ​।

 नेपाली महिलाहरूको महान पर्व हरितालिका (तीज) को पौराणिक पृष्ठभूमि र नामाकरणलाई लिएर स्पष्ट ऐतिहासिक तथा धार्मिक तथ्यहरू उजागर भएका छन्।

कतिपयले 'हरि' र 'तालिका' लाई दुई बहिनी भन्ने भ्रम राख्ने गरे तापनि धार्मिक ग्रन्थहरूले यसको भिन्नै र विशिष्ट अर्थ पुष्टि गरेका छन्। ​

पौराणिक मान्यताअनुसार यस पर्वमा रहेको 'हरि' शब्दले भगवान विष्णुलाई इङ्गित गर्छ भने 'तालिका' को अर्थ सखी वा साथी हुन्छ। माता पार्वतीलाई भगवान शिवसँग विवाह गर्नबाट रोक्न उनका बुबा हिमालय पर्वतले विष्णुसँग विवाह तय गरिदिएका थिए।

पार्वतीलाई यसबाट बचाउन र शिवसँगको विवाहको मनोकांक्षा पूरा गराउन उनका साथीहरूले उनलाई घरबाट लुकाएर घनघोर जङ्गलमा लगेका थिए। ​जङ्गलमा पार्वतीले भगवान शिवलाई प्राप्त गर्न कठोर व्रत र उपासना गरिन्। साथीहरूको यही विशेष सहयोग (अपहरण शैलीमा लुकाएर जङ्गल लगी व्रत बस्न मद्दत गरेको) र भगवान विष्णुको प्रसङ्गलाई जोडेर 'हरि' र 'तालिका' शब्द मिलेर यस पर्वको नाम 'हरितालिका' रहन गएको हो।

सत्य र निष्ठापूर्वक गरिएको यही व्रतको सम्झनामा आजसम्म हरितालिका तीज उल्लासका साथ मनाउने गरिएको छ।